← بازگشت به مجله طرح نوین
مجله حقوقی طرح نوین اندیشه

بطلان نسبی معاهدات

در بطلان نسبی برای متضرر اين امکان وجود دارد تا با تنفيذ خود به طور صريح يا ضمنی، بطلان را بی­اثر کند. اين موارد از اين قرارند: نفض مقررات داخلی، تجاوز نماينده از حدود اختيارات، فقد صلاحيت نماينده، اشتباه، تقلب و تطميع نماينده.

1- تصويب ناقص: اگر کشوری در هنگام اعلام رضايت به التزام در قبال معاهده، قواعد حقوق داخلی خود را مراعات نکند اگر اين نقض مربوط به قواعد اساسی باشد می‌­تواند مبنای اعلام بطلان از سوی آن کشور قرار گيرد.

2- تجاوز نماينده دولت از حدود اختيارات خويش: اگر نماينده­ای از صلاحيت تام در متعهد ساختن دولت متبوع خود نسبت به يک معاهده برخوردار نباشد اين اعلام رضايت بی­اعتبار نيست مگر اينکه قبلاً اين محدوديت اختيارات به اطلاع طرف مقابل رسيده باشد.

3- اشتباه: اگر انعقاد يک معاهده بر پاية يک اشتباه موضوعی که مبنای اساسی اعلام رضايت را تشکيل می‌­دهد، صورت پذيرد، می‌­توان اقدام به بطلان معاهده کرد. اشتباه بايد مربوط به وضعيتی باشد که در زمان انعقاد معاهده وجود داشته است و اگر خود دولت با رفتارش منجر به بروز اشتباه شده و در صورتی که دقت می‌­کرد، پی به اشتباه خود می‌‌برد، امکان استناد به بطلان از بين می‌­رود.

4- تقلب يا تدليس: طرفی که در اثر رفتار فريبکارانه به انعقاد معاهده­ای سوق داده شده می‌­تواند با استناد به تقلب طرف مقابل، بطلان اعلام رضايت خود را اعلام دارد.

5- تطميع يا ارتشا: اگر نمايندة يک طرف با اخذ رشوه به صورت مستقيم يا غير مستقيم از يکی از طرف‌های مذاکره، اعلام رضايت دولت متبوع خود را اعلام کند، دولت متبوع وی می‌­تواند اين معاهده را باطل اعلام کند. طرف متبوع نماينده اگر از عمل نماينده مطلع باشد، حق استناد وی به ارتشای نماينده، سلب و ساقط می‌­گردد. اثبات عمل تطميع با کشور يا سازمانی است که نماينده­اش اين عمل را مرتکب شده است.