← بازگشت به مجله طرح نوین
مجله حقوقی طرح نوین اندیشه

تغییر شیوه معاملات ملکی؛ قراردادهای یکسان در سامانه کاتب چگونه عمل می‌کنند؟

“قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول” به اجرای قراردادهای یکسان از طریق سامانه “کاتب” منجر شده است. این قراردادهای از پیش تعیین شده، با هدف کاهش اختلافات و تسهیل فرآیندهای اداری، امکان ثبت الکترونیکی معاملات ملکی را فراهم می‌کنند.

تغییرات کلیدی و مزایا:

  • قرارداد یکسان: این قراردادها که محتوای آن‌ها توسط معاونت حقوقی قوه قضائیه تایید شده، غیرقابل ویرایش بوده و فرآیند ثبت را تسریع می‌بخشند.
  • سامانه کاتب: سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، سامانه “کاتب” را برای ثبت این قراردادها راه‌اندازی کرده است.
  • کاهش اختلافات: با استانداردسازی قراردادها و انجام استعلام‌های ثبتی پیش از معامله، احتمال بروز اختلافات حقوقی به حداقل می‌رسد.
  • دسترسی برای مشاوران املاک: از اردیبهشت 1404، مشاوران املاک دارای پروانه کسب به صورت سراسری به تنظیم قراردادهای یکسان دسترسی دارند.

محدودیت‌ها و موارد استثنا:

  • شرط سند رسمی: تنها املاکی که دارای سند رسمی مالکیت هستند، مشمول استفاده از قرارداد یکسان می‌شوند.
  • استثنائات: قراردادهای رایگان (هبه)، املاک توقیف‌شده، معاملات با افراد زیر 18 سال و معاملات با وکیل یا قیم (در صورت عدم احراز کامل اختیارات) امکان ثبت در قالب قرارداد یکسان را ندارند.
  • لزوم مراجعه به دفتر اسناد رسمی: ثبت قرارداد در سامانه کاتب، پایان کار نیست و طرفین حداکثر ظرف 3 ماه باید به دفتر اسناد رسمی مراجعه کرده تا مراحل نهایی تنظیم سند رسمی را طی کنند.
  • عدم امکان درج شروط خاص: قراردادهای یکسان قابلیت درج شروط سفارشی را ندارند و برای معاملات با شرایط پیچیده، مراجعه مستقیم به دفتر اسناد رسمی توصیه می‌شود.

انواع قراردادهای موجود:

در حال حاضر 14 نوع قرارداد یکسان در سامانه کاتب وجود دارد، از جمله قرارداد فروش آپارتمان، فروش زمین (مسکونی و کشاورزی)، و اجاره ملک (مسکونی و تجاری).

مراحل ثبت قرارداد یکسان:

  1. ورود به سامانه کاتب
  2. بررسی امکان انجام معامله (استعلام وضعیت ملک و طرفین)
  3. انتخاب نوع قرارداد
  4. وارد کردن اطلاعات معامله
  5. تأیید و امضای الکترونیکی طرفین
  6. دریافت تأییدیه نهایی از سامانه
  7. مراجعه به دفتر اسناد رسمی برای نهایی‌سازی

این سامانه گامی مهم در جهت الکترونیکی کردن و تسهیل فرآیندهای ثبتی معاملات اموال غیرمنقول است.